สารออกฤทธิ์หลักในกระท่อมมีอะไรบ้างและมีผลกระทบต่อร่างกายมนุษย์อย่างไร?
กระท่อม (Kratom) เป็นพืชที่ถูกนำมาใช้เป็นยาและเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มาเป็นเวลานาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศไทย มาเลเซีย และอินโดนีเซีย ใบกระท่อมมีสารออกฤทธิ์ที่ส่งผลต่อร่างกายและจิตใจ ซึ่งเป็นทั้งประโยชน์และโทษ ขึ้นอยู่กับปริมาณที่ใช้ วิธีการใช้ และความแตกต่างของแต่ละบุคคล บทความนี้จะพาไปสำรวจสารออกฤทธิ์หลักในกระท่อม ผลกระทบต่อร่างกายมนุษย์ รวมถึงข้อควรระวังในการใช้
สารออกฤทธิ์หลักในกระท่อม
สารออกฤทธิ์ที่สำคัญที่สุดในใบกระท่อมคือ อัลคาลอยด์ (Alkaloids) โดยมีมากกว่า 25 ชนิด แต่ที่พบมากที่สุดและมีผลต่อร่างกายมากที่สุดคือ:
- ไมทราไจนีน (Mitragynine): เป็นสารออกฤทธิ์หลักในกระท่อม มีฤทธิ์ระงับปวด แก้ปวด คลายกล้ามเนื้อ และกระตุ้นระบบประสาทส่วนกลางเล็กน้อย
- 7-ไฮดรอกซีไมทราไจนีน (7-hydroxymitragynine): เป็นสารออกฤทธิ์ที่แรงกว่าไมทราไจนีน มีฤทธิ์ระงับปวดอย่างรุนแรง และออกฤทธิ์คล้ายกับยาเสพติดกลุ่มโอปิออยด์
ผลกระทบต่อร่างกายมนุษย์
ผลกระทบของกระท่อมต่อร่างกายมนุษย์นั้นแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง เช่น ปริมาณและความถี่ในการใช้ วิธีการบริโภค สายพันธุ์ของกระท่อม และความทนทานของแต่ละบุคคล
ผลในระยะสั้น
- ขนาดต่ำ: ทำให้รู้สึกตื่นตัว กระปรี้กระเปร่า ลดความเจ็บปวด เพิ่มสมาธิ และลดความอยากอาหาร
- ขนาดปานกลาง: ทำให้ง่วงนอน รู้สึกผ่อนคลาย เกิดอาการเคลิบเคลิ้ม และอาจมีอาการคลื่นไส้อาเจียนได้
- ขนาดสูง: ทำให้อาเจียนอย่างรุนแรง เกิดอาการมึนงง สับสน เห็นภาพหลอน สูญเสียการประสานงานของกล้ามเนื้อ และหายใจลำบาก
ผลในระยะยาว
- การติด: การใช้กระท่อมเป็นประจำสามารถนำไปสู่การติดได้ เนื่องจากร่างกายจะเกิดความทนทานต่อสารออกฤทธิ์
- อาการถอน: เมื่อหยุดใช้หลังจากใช้เป็นเวลานาน อาจเกิดอาการถอน เช่น นอนไม่หลับ กระสับกระส่าย ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ ท้องร่วง และวิตกกังวล
- ความเสียหายของตับ: การใช้กระท่อมในปริมาณมากเป็นเวลานาน อาจส่งผลเสียต่อตับได้
งานวิจัยและข้อมูลทางสถิติ
งานวิจัยเกี่ยวกับกระท่อมยังอยู่ในช่วงเริ่มต้น และยังคงต้องศึกษาเพิ่มเติมเพื่อให้เข้าใจถึงผลกระทบอย่างชัดเจน อย่างไรก็ตาม มีงานวิจัยบางชิ้นที่แสดงให้เห็นถึงศักยภาพของกระท่อมในการรักษาโรคต่างๆ เช่น
- การบรรเทาอาการปวด: งานวิจัยบางชิ้นพบว่าสารไมทราไจนีนในกระท่อมมีฤทธิ์บรรเทาอาการปวด โดยเฉพาะอาการปวดเรื้อรัง
- การรักษาอาการติดฝิ่น: มีการศึกษาพบว่ากระท่อมอาจช่วยลดอาการถอนฝิ่น และลดความอยากยาฝิ่นได้
อย่างไรก็ตาม การใช้กระท่อมในการรักษาโรคต่างๆ ควรอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น
ข้อควรระวังในการใช้กระท่อม
การใช้กระท่อมมีความเสี่ยง ดังนั้นจึงควรระมัดระวังในการใช้:
- ไม่ควรใช้กระท่อมในหญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร
- ไม่ควรใช้กระท่อมร่วมกับแอลกอฮอล์ ยาเสพติด หรือยาอื่นๆ เพราะอาจเกิดปฏิกิริยาระหว่างยากับสารเคมีในกระท่อม
- ควรหลีกเลี่ยงการขับขี่ยานพาหนะหรือทำงานกับเครื่องจักรกลหนักหลังจากใช้กระท่อม
- ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้กระท่อม หากมีโรคประจำตัวหรือกำลังใช้ยาอยู่
**ตารางแสดงผลข้างเคียงของกระท่อมเมื่อใช้ในปริมาณต่างๆ**
| ปริมาณ | ผลข้างเคียง |
|---|---|
| ต่ำ (1-5 กรัม) | คลื่นไส้เล็กน้อย, อาเจียน, ปากแห้ง, ปัสสาวะบ่อยขึ้น |
| ปานกลาง (5-15 กรัม) | ง่วงนอน, คัน, เหงื่อออก, มั่นคงน้อยลง, มึนงง |
| สูง (มากกว่า 15 กรัม) | ความดันโลหิตต่ำ, หัวใจเต้นช้า, ความสับสน, ชัก, ภาวะซึมเศร้าทางเดินหายใจ |
**Fun Fact:** รู้หรือไม่ว่า ชื่อ “Mitragynine” ตั้งชื่อตาม “Mitragyna” ซึ่งเป็นชื่อสกุลของต้นกระท่อม
และชื่อสกุลนี้ก็ได้แรงบันดาลใจมาจากลักษณะของ stigma ที่คล้ายกับหมวกของบาทหลวง (Mitra)
ซึ่งเป็นเครื่องแบบศาสนาของบาทหลวงในศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิก
#กระท่อม #สารออกฤทธิ์ #ไมทราไจนีน #สุขภาพ