ลองหลับตาแล้วนึกภาพหาดทรายขาวละเอียด ท้องฟ้าสีครามสดใส และเกลียวคลื่นสีฟ้าอมเขียวซัดเข้าหาฝั่ง คุณเห็นภาพเหล่านี้ในใจชัดเจนแค่ไหน? สำหรับคนส่วนใหญ่ การจินตนาการถึงภาพ สถานที่ หรือใบหน้าของคนที่รัก เป็นเรื่องง่ายดายราวกับกำลังดูภาพถ่าย แต่สำหรับบางคน การ "เห็น" ภาพในใจกลับเป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้ พวกเขาไม่สามารถสร้างภาพในใจได้เลย
ภาวะดังกล่าวเรียกว่า "Aphantasia" ซึ่งถูกพูดถึงครั้งแรกในปี ค.ศ. 1880 โดย Francis Galton นักวิทยาศาสตร์ชาวอังกฤษ แต่เพิ่งได้รับความสนใจจากวงกว้างเมื่อไม่นานมานี้ หลังจากมีการตีพิมพ์งานวิจัยโดย Adam Zeman ศาสตราจารย์ด้านประสาทวิทยา认知จากมหาวิทยาลัย Exeter ในปี ค.ศ. 2015
Aphantasia: มากกว่าแค่ "ตาบอดทางใจ"
แม้คำว่า Aphantasia จะแปลตรงตัวว่า "ตาบอดทางใจ" แต่นั่นไม่ได้หมายความว่าผู้ที่มีภาวะนี้จะไม่สามารถคิด หรือจินตนาการถึงสิ่งต่างๆ ได้ พวกเขายังคงสามารถคิดเชิงนามธรรม เข้าใจภาษา และมีความทรงจำ เพียงแต่พวกเขาไม่สามารถแปลงความคิดเหล่านั้นเป็นภาพในใจได้
ตัวอย่างเช่น หากคุณขอให้คนที่มี Aphantasia นึกถึงแอปเปิ้ล พวกเขาอาจบอกคุณได้ว่าแอปเปิ้ลมีสีแดง มีรสชาติหวาน และมีลักษณะกลม แต่พวกเขาจะไม่สามารถ "เห็น" ภาพแอปเปิ้ลในใจได้เหมือนกับที่คนทั่วไปเห็น
สาเหตุและผลกระทบของ Aphantasia
ปัจจุบันยังไม่มีข้อสรุปที่แน่ชัดเกี่ยวกับสาเหตุของ Aphantasia นักวิจัยบางคนเชื่อว่าอาจเกี่ยวข้องกับพันธุกรรม ในขณะที่บางคนเชื่อว่าอาจเกิดจากปัจจัยทางสิ่งแวดล้อม เช่น การเลี้ยงดู หรือประสบการณ์ในวัยเด็ก
Aphantasia ไม่ใช่โรคหรือความผิดปกติ และไม่ได้ส่งผลเสียต่อสติปัญญาหรือความสามารถในการเรียนรู้ อย่างไรก็ตาม Aphantasia อาจส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันของบางคน เช่น
- การจดจำใบหน้า: บางคนที่มี Aphantasia อาจมีปัญหาในการจดจำใบหน้า เนื่องจากพวกเขาไม่สามารถสร้างภาพใบหน้าในใจได้
- การอ่านนิยาย: การอ่านนิยายที่เต็มไปด้วยรายละเอียด อาจเป็นเรื่องท้าทายสำหรับคนที่มี Aphantasia เพราะพวกเขาไม่สามารถเห็นภาพตัวละคร ฉาก หรือเหตุการณ์ในเรื่องได้
- ความสัมพันธ์: บางคนที่มี Aphantasia อาจรู้สึกยากลำบากในการแบ่งปันประสบการณ์ หรือความทรงจำกับผู้อื่น เพราะพวกเขาไม่สามารถแสดงภาพในใจของพวกเขาออกมาได้
Aphantasia: ความหลากหลายของจิตใจมนุษย์
Aphantasia เป็นเครื่องเตือนใจให้เรารู้ว่า จิตใจของมนุษย์นั้นซับซ้อนและหลากหลาย สิ่งที่คนๆ หนึ่งมองเห็นชัดเจน อีกคนหนึ่งอาจมองไม่เห็นเลย และนั่นไม่ได้หมายความว่าคนๆ นั้น "ผิดปกติ" แต่อย่างใด การทำความเข้าใจเกี่ยวกับ Aphantasia จะช่วยให้เรา
- เห็นคุณค่าของความแตกต่าง: เราแต่ละคนล้วนมีความแตกต่างกัน ทั้งทางร่างกาย จิตใจ และประสบการณ์
- เอาใจเขามาใส่ใจเรา: การพยายามทำความเข้าใจมุมมองของผู้อื่น แม้ว่ามุมมองนั้นจะแตกต่างจากของเราโดยสิ้นเชิง ก็ตาม
- เปิดใจเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ: โลกใบนี้ยังมีอะไรอีกมากมายที่เรายังไม่รู้ และการเปิดใจเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ จะช่วยเปิดโลกทัศน์ของเราให้กว้างขึ้น
แม้ว่าการใช้ชีวิตโดยปราศจากภาพในใจอาจเป็นเรื่องยากสำหรับบางคน แต่คนที่มี Aphantasia หลายคนก็สามารถใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุข ประสบความสำเร็จ และเติมเต็ม พวกเขาเรียนรู้ที่จะปรับตัว ใช้จุดแข็งของตัวเอง และมองโลกในมุมมองที่แตกต่างออกไป
#จิตใจ #Aphantasia