ท่ามกลางความมืดมิดของราตรีกาล ดวงดาวนับล้านดวงต่างเปล่งประกายระยิบระยับอยู่บนท้องฟ้า แต่มีดาวดวงหนึ่งที่โดดเด่นเป็นพิเศษ ดาวดวงนั้นส่องแสงสีขาวอมฟ้า สว่างไสวกว่าดาวดวงใดๆ ราวกับเพชรเม็ดเอกที่ประดับอยู่บนผืนผ้ากำมะหยี่สีดำสนิท ดาวดวงนั้นคือ ดาวซิริอุส (Sirius) หรือที่คนไทยรู้จักกันในนาม ดาวโจร หรือ ดาวหมา
ดาวซิริอุส: ดาวฤกษ์ที่สว่างที่สุดในท้องฟ้ายามค่ำคืน
ดาวซิริอุส ตั้งอยู่ในกลุ่มดาวสุนัขใหญ่ (Canis Major) ห่างจากโลกประมาณ 8.6 ปีแสง ถือว่าเป็นดาวฤกษ์ที่อยู่ใกล้กับระบบสุริยะของเรามากที่สุดเป็นอันดับที่ 5 ด้วยความสว่างปรากฏ -1.46 magnitud ทำให้ดาวซิริอุสสว่างกว่าดวงอาทิตย์ถึง 25 เท่า และสว่างกว่าดาวฤกษ์ที่สว่างที่สุดเป็นอันดับสองอย่างดาวคาโนปุส (Canopus) เกือบสองเท่า
ความลับของดาวคู่: ซิริอุส A และ ซิริอุส B
แท้จริงแล้ว ดาวซิริอุสที่เราเห็นสว่างไสวบนท้องฟ้านั้น คือดาวฤกษ์สองดวงที่โคจรรอบกันและกัน ดาวดวงที่สว่างกว่า เรียกว่า ซิริอุส A เป็นดาวฤกษ์ในลำดับหลักประเภท A ส่วนดาวดวงที่เล็กกว่าและจางกว่ามาก เรียกว่า ซิริอุส B เป็นดาวแคระขาว
| คุณสมบัติ | ซิริอุส A | ซิริอุส B |
|---|---|---|
| มวล | 2.06 เท่าของดวงอาทิตย์ | 0.98 เท่าของดวงอาทิตย์ |
| รัศมี | 1.71 เท่าของดวงอาทิตย์ | 0.0084 เท่าของดวงอาทิตย์ |
| ความสว่าง | 25 เท่าของดวงอาทิตย์ | 0.0025 เท่าของดวงอาทิตย์ |
ดาวซิริอุสในประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม
ดาวซิริอุสปรากฏอยู่คู่กับท้องฟ้ายามค่ำคืนของมนุษย์มาช้านาน จึงไม่แปลกที่ดาวดวงนี้จะมีบทบาทสำคัญในหลากหลายวัฒนธรรม ชาวอียิปต์โบราณบูชาดาวซิริอุสในฐานะเทพีไอซิส (Isis) และเชื่อมโยงการปรากฏของดาวดวงนี้กับช่วงเวลาแห่งน้ำท่วมของแม่น้ำไนล์ ส่วนชาวกรีกโบราณเชื่อว่า ดาวซิริอุส คือดวงตาของกลุ่มดาวสุนัขใหญ่ ที่คอยติดตามนายพรานโอไรออน (Orion) ไปในยามค่ำคืน
ข้อเท็จจริงที่น่าสนใจเกี่ยวกับดาวซิริอุส
- ดาวซิริอุส มีการเคลื่อนที่สัมพัทธ์กับระบบสุริยะค่อนข้างเร็ว โดยเคลื่อนที่เข้าใกล้โลกด้วยความเร็วประมาณ 7.6 กิโลเมตรต่อวินาที ส่งผลให้ความสว่างของดาวซิริอุสค่อยๆ เพิ่มขึ้นอย่างช้าๆ
- ดาวซิริอุส B มีความหนาแน่นสูงมาก โดยมวลสารเพียง 1 ช้อนชา จะมีน้ำหนักมากถึง 1 ล้านตันบนโลก
- แม้ว่าดาวซิริอุส A จะมีขนาดใหญ่และสว่างกว่าดาวซิริอุส B แต่ดาวซิริอุส B กลับมีอุณหภูมิพื้นผิวสูงกว่าดาวซิริอุส A ถึง 2 เท่า
ในครั้งต่อไปที่คุณแหงนมองท้องฟ้ายามค่ำคืน อย่าลืมมองหาดาวที่สว่างที่สุดบนท้องฟ้า ดาวซิริอุส ราชินีแห่งราตรี ที่คอยส่องแสงระยิบระยับอยู่คู่กับมนุษยชาติมาเนิ่นนาน
#ดาวซิริอุส #ดาวฤกษ์ #ดาราศาสตร์ #ท้องฟ้ายามค่ำคืน