กะท่อม: ระหว่างสรรพคุณและความเสี่ยง
กะท่อม (Mitragyna speciosa) เป็นพืชที่พบได้ในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ใบของมันถูกนำมาใช้เป็นยาพื้นบ้านมานานหลายศตวรรษ เพื่อบรรเทาอาการปวด บรรเทาอาการท้องร่วง และเพิ่มพลังงาน สารสำคัญที่พบในกะท่อมคือไมทราไจนีน (Mitragynine) ซึ่งมีฤทธิ์ระงับปวดและกระตุ้นประสาท อย่างไรก็ตาม การใช้กะท่อมในปริมาณมาก หรือเป็นเวลานานอาจทำให้เกิดการเสพติดได้
ไมทราไจนีน: สารสำคัญในกะท่อม
ไมทราไจนีนเป็นอัลคาลอยด์ที่พบมากที่สุดในกะท่อม มีฤทธิ์ในการจับกับตัวรับ opioid ในสมอง ซึ่งเป็นตัวรับเดียวกับที่มอร์ฟีนจับ ดังนั้น ไมทราไจนีนจึงมีฤทธิ์ระงับปวดได้เช่นเดียวกับมอร์ฟีน อย่างไรก็ตาม ไมทราไจนีนมีศักยภาพในการระงับปวดน้อยกว่ามอร์ฟีน นอกจากนี้ ไมทราไจนีนยังมีฤทธิ์กระตุ้นประสาท ซึ่งอาจทำให้รู้สึกตื่นตัวและมีพลังงานมากขึ้น
ผลของกะท่อมต่อร่างกาย
ผลของกะท่อมต่อร่างกายขึ้นอยู่กับปริมาณที่ใช้ ระยะเวลาที่ใช้ และความไวของแต่ละบุคคล ผลข้างเคียงที่พบบ่อย ได้แก่ คลื่นไส้ อาเจียน ท้องผูก ปากแห้ง และเวียนศีรษะ ในปริมาณที่สูง กะท่อมอาจทำให้เกิดอาการข้างเคียงที่รุนแรงขึ้น เช่น ความดันโลหิตสูง หัวใจเต้นเร็ว ชัก และโคม่า
ความเสี่ยงของการใช้กะท่อม
- การเสพติด: การใช้กะท่อมเป็นประจำ อาจนำไปสู่การเสพติดได้ เนื่องจากไมทราไจนีน สามารถกระตุ้นระบบการให้รางวัลในสมองได้
- การทนต่อยา: การใช้กะท่อมเป็นประจำ อาจทำให้ร่างกายเกิดการทนต่อยาได้ ซึ่งหมายความว่าต้องใช้ปริมาณที่มากขึ้น เพื่อให้ได้ผลเช่นเดิม
- ผลข้างเคียงที่เป็นอันตราย: การใช้กะท่อมในปริมาณที่สูง หรือเป็นเวลานานอาจทำให้เกิดผลข้างเคียง ที่เป็นอันตรายต่อร่างกายได้
- ปฏิกิริยากับยาอื่นๆ: กะท่อมอาจมีปฏิกิริยากับยาอื่นๆ เช่น ยาระงับประสาท ยากล่อมประสาท และยาต้านการแข็งตัวของเลือด
สถานการณ์ของกะท่อม
กะท่อมยังคงเป็นพืชที่ถูกควบคุมในหลายประเทศ อย่างไรก็ตาม มีการเคลื่อนไหวเพื่อให้กะท่อมถูกกฎหมายมากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านการใช้เป็นยารักษาโรค ตัวอย่างเช่น ในประเทศไทย มีการอนุญาตให้ใช้กะท่อม ในทางการแพทย์ภายใต้การดูแลของแพทย์ได้
ข้อควรพิจารณา
แม้ว่ากะท่อมจะมีสรรพคุณทางยา แต่ก็มีความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นได้เช่นกัน ดังนั้น ควรใช้กะท่อมด้วยความระมัดระวัง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้เสมอ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากคุณกำลังตั้งครรภ์ ให้นมบุตร มีโรคประจำตัว หรือใช้ยาอื่นๆ อยู่
ข้อมูลสถิติ
| ปี | จำนวนผู้ใช้กะท่อมทั่วโลก (ประมาณ) |
|---|---|
| 2016 | 4.5 ล้านคน |
| 2020 | 7 ล้านคน |
* ข้อมูลจาก: The United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC)
Fun Fact
ในบางวัฒนธรรม เชื่อกันว่ากะท่อมสามารถช่วยให้เลิกยาเสพติดประเภทอื่นๆ ได้ อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่สนับสนุนข้ออ้างนี้
#กะท่อม #ไมทราไจนีน #สุขภาพ #ยาเสพติด