โธมัส ฮอบส์ (Thomas Hobbes) เกิดเมื่อวันที่ 5 เมษายน ค.ศ. 1588 ในช่วงเวลาที่อังกฤษเต็มไปด้วยความผันผวนทางการเมือง เขาเป็นพยานรู้เห็นถึงสงครามกลางเมืองอังกฤษอันโกลาหล ซึ่งส่งผลต่อความคิดทางปรัชญาของเขาอย่างลึกซึ้ง ฮอบส์มีชื่อเสียงโด่งดังจากผลงานชิ้นเอกของเขา "Leviathan" (ตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1651) ซึ่งนำเสนอมุมมองที่แหวกแนวและเป็นที่ถกเถียงเกี่ยวกับธรรมชาติของมนุษย์ สังคม และอำนาจ
ใน 'Leviathan' ฮอบส์วาดภาพ "สภาพธรรมชาติ" (state of nature) อันโหดร้าย ที่ซึ่งมนุษย์ถูกครอบงำด้วยความเห็นแก่ตัวและความปรารถนาในอำนาจ โดยปราศจากอำนาจที่สูงกว่ามาควบคุม ชีวิตมนุษย์จะกลายเป็น "สงครามของทุกคนต่อทุกคน" (war of all against all) ที่เต็มไปด้วยความรุนแรง ความไม่ไว้วางใจ และความกลัว ฮอบส์มองว่าในสภาพธรรมชาตินั้น ไม่มีศีลธรรม ความยุติธรรม หรือความเมตตา มีเพียงการดิ้นรนเอาชีวิตรอดของปัจเจกชนเท่านั้น
สัญญาประชาคม: ทางออกจากความโกลาหล
เพื่อหลีกหนีจากสภาพอันเลวร้ายนี้ ฮอบส์เสนอว่ามนุษย์จำเป็นต้องทำ "สัญญาประชาคม" (social contract) ซึ่งเป็นข้อตกลงร่วมกันในการสละสิทธิตามธรรมชาติบางประการ และมอบอำนาจสูงสุดให้กับอธิปไตย (sovereign) ซึ่งอาจเป็นบุคคลหรือกลุ่มคนก็ได้ อธิปไตยมีหน้าที่ในการสร้างและบังคับใช้กฎหมาย เพื่อรักษาความสงบเรียบร้อยและความมั่นคงในสังคม
ฮอบส์โต้แย้งว่าอำนาจของอธิปไตยต้องเป็นแบบเบ็ดเสร็จ (absolute) ไม่สามารถถูกจำกัดหรือท้าทายได้ การแบ่งปันอำนาจจะนำไปสู่ความขัดแย้งและความวุ่นวาย เช่นเดียวกับที่เกิดขึ้นในช่วงสงครามกลางเมืองอังกฤษ ฮอบส์เชื่อว่าแม้แต่รัฐบาลที่กดขี่ก็ยังดีกว่าการไม่มีรัฐบาลเลย
อิทธิพลและมรดกทางความคิด
แนวคิดของฮอบส์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องสัญญาประชาคมและอำนาจอธิปไตย มีอิทธิพลอย่างมากต่อพัฒนาการของปรัชญาการเมืองตะวันตก แม้ว่ามุมมองของเขาเกี่ยวกับอำนาจเบ็ดเสร็จจะเป็นที่ถกเถียงกันอย่างกว้างขวาง แต่ 'Leviathan' ก็ยังคงเป็นผลงานคลาสสิกที่ท้าทายความคิด และกระตุ้นให้เกิดการอภิปรายเกี่ยวกับธรรมชาติของอำนาจและสังคมมาจนถึงทุกวันนี้
ข้อมูลที่น่าสนใจเกี่ยวกับโธมัส ฮอบส์:
- ฮอบส์มีอายุยืนยาวถึง 91 ปี ซึ่งถือว่าอายุยืนมากในยุคนั้น
- เขาเคยเป็นอาจารย์สอนหนังสือให้กับชาร์ลส์ที่ 2 กษัตริย์แห่งอังกฤษ
- ฮอบส์แปลวรรณกรรมกรีกเรื่อง 'ประวัติศาสตร์สงครามเพโลพอนนีเซียน' ของธูซีดีดีส เป็นภาษาอังกฤษ
แม้เวลาจะผ่านไปหลายศตวรรษ แต่ผลงานของโธมัส ฮอบส์ยังคงกระตุ้นให้เกิดคำถามที่สำคัญเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างปัจเจกบุคคลกับสังคม ขอบเขตของอำนาจรัฐ และความหมายของการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ
| ผลงาน | ปีที่พิมพ์ |
|---|---|
| De Cive (On the Citizen) | 1642 |
| Leviathan | 1651 |
| Behemoth: The History of the Causes of the Civil Wars of England | 1679 |
#โธมัสฮอบส์ #Leviathan #ปรัชญา #สัญญาประชาคม