พระปิลินทวัจฉะ: ธรรมทูตแห่งแดนไกล ผู้เผยแผ่พุทธศาสนาในดินแดนศรีลังกา

พระปิลินทวัจฉะ นามนี้คงเป็นที่คุ้นเคยของชาวพุทธหลายท่าน โดยเฉพาะผู้ที่สนใจในประวัติศาสตร์การเผยแผ่พระพุทธศาสนา พระเถระรูปนี้มีบทบาทสำคัญยิ่งในการ นำพุทธศาสนานิกายเถรวาทจากชมพูทวีปสู่ลังกาทวีป จนกลายเป็นศาสนาประจำชาติ และสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน บทความนี้จะพาผู้อ่านไปรู้จักกับพระปิลินทวัจฉะ ตั้งแต่ประวัติ การเดินทางเผยแผ่ธรรมะ ไปจนถึงอิทธิพลของท่านต่อพุทธศาสนาในศรีลังกา

ชีวิตแรกเริ่มและการอุปสมบท

ตามตำนานเล่าขานกันว่า พระปิลินทวัจฉะ เกิดในตระกูลพราหมณ์ ณ กรุงเทวัณณัมปิยะ ในแคว้นมัททราช ประเทศอินเดีย แม้จะกำเนิดในตระกูลที่นับถือศาสนาพราหมณ์ แต่ด้วยสติปัญญาอันเฉียบแหลม ท่านเกิดความเลื่อมใสในรสพระธรรม จนตัดสินใจละทิ้งชีวิตอันสุขสบาย ออกบวชเป็นภิกษุในพระพุทธศาสนา หลังจากนั้น พระปิลินทวัจฉะได้ศึกษาเล่าเรียนพระธรรมวินัย ฝึกฝนอบรมตนเอง จนมีความรู้แตกฉานในพระไตรปิฎก และกลายเป็นพระเถระที่ทรงคุณธรรม เป็นที่เคารพนับถือของสาธุชนทั่วไป

ภารกิจอันยิ่งใหญ่ สู่ลังกาทวีป

จุดเปลี่ยนสำคัญในชีวิตของพระปิลินทวัจฉะ เกิดขึ้นเมื่อพระเจ้าเทวานัมปิยติสสะ กษัตริย์แห่งกรุงอนุราธปุระ ทรงมีพระราชประสงค์ที่จะเผยแผ่พระพุทธศาสนาในลังกาทวีป พระองค์จึงทรงส่งทูตไปยังพระเจ้าอโศกมหาราช เพื่อทูลขอพระธรรมวินัยและพระสงฆ์มาเผยแผ่ยังดินแดนลังกา ซึ่งพระเจ้าอโศกมหาราชก็ทรงตอบรับด้วยความยินดี และได้ทรงมอบหมายให้พระโอรสคือ พระมหินทเถระ พร้อมด้วยพระภิกษุสงฆ์อีกจำนวนหนึ่ง เดินทางไปเผยแผ่พระพุทธศาสนา ณ ลังกาทวีป

การมาถึงของพระมหินทเถระ นับเป็นการปลูกฝังพระพุทธศาสนา ในดินแดนลังกาอย่างเป็นทางการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการที่พระเจ้าเทวานัมปิยติสสะ และพระบรมวงศานุวงศ์ ตลอดจนข้าราชบริพาร ทรงเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา ส่งผลให้พุทธศาสนาเผยแผ่ไปอย่างกว้างขวาง และหยั่งรากลึกลงในดินแดนแห่งนี้อย่างรวดเร็ว

การอุปสมบทของพระสงฆ์ฝ่ายเถรวาทในศรีลังกา

อย่างไรก็ตาม ในยุคแรกเริ่มนั้น การเผยแผ่พระพุทธศาสนา ยังคงจำกัดอยู่เฉพาะในหมู่บุรุษเท่านั้น เนื่องจากในสมัยพุทธกาล การบวชภิกษุณีสงฆ์ จำเป็นต้องได้รับการอุปสมบทจากภิกษุณีสงฆ์ด้วยกัน ซึ่งขณะนั้นในลังกาทวีปยังไม่มีภิกษุณีสงฆ์แม้แต่รูปเดียว

ต่อมา พระนางอนุลาเทวี พระขนิษฐาในพระเจ้าเทวานัมปิยติสสะ ทรงมีความเลื่อมใสในพระพุทธศาสนาเป็นอย่างยิ่ง ถึงกับเสด็จออกผนวชเป็นชี พร้อมกับเหล่าสตรีชาวลังกาอีกจำนวนมาก แต่ด้วยสถานะของชี ทำให้พระนางและเหล่าสตรีชาวลังกา ไม่สามารถศึกษาพระธรรมวินัยได้อย่างเต็มที่

ด้วยเหตุนี้ พระเจ้าเทวานัมปิยติสสะ จึงทรงปรึกษาหารือกับพระมหินทเถระ ถึงแนวทางในการอุปสมบทภิกษุณีสงฆ์ในลังกาทวีป พระมหินทเถระ จึงทรงแนะนำให้พระองค์ ส่งทูตไปทูลเชิญพระสงฆ์เถรวาทฝ่ายภิกษุณี นำโดย พระสังฆมิตตาเถรี ซึ่งเป็นพระขนิษฐาของพระมหินทเถระ เดินทางมาจากชมพูทวีป เพื่อประกอบพิธีอุปสมบทภิกษุณีสงฆ์ แก่พระนางอนุลาเทวี และเหล่าสตรีชาวลังกา

การเดินทางสู่ลังกาทวีปของพระปิลินทวัจฉะ

ในการเดินทางครั้งประวัติศาสตร์นี้ พระปิลินทวัจฉะได้รับมอบหมาย ให้ร่วมเดินทางมาในฐานะพระสงฆ์ ผู้ทำหน้าที่คุ้มครองดูแลคณะธรรมทูต ซึ่งมีพระสังฆมิตตาเถรีเป็นประธาน โดยคณะธรรมทูต ได้นำหน่อต้นพระศรีมหาโพธิ์ จากพุทธคยา ประเทศอินเดีย ซึ่งเป็นสถานที่ตรัสรู้ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มาปลูกยังลังกาทวีปด้วย

เหตุการณ์	ปี พ.ศ. (โดยประมาณ)
พระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธ์ปรินิพพาน	0
พระเจ้าอโศกมหาราชครองราชย์	268
การเผยแผ่พระพุทธศาสนาในลังกาทวีปโดยพระมหินทเถระ	236
การเดินทางมาของพระสังฆมิตตาเถรีและพระปิลินทวัจฉะ	237

การมาถึงของพระสังฆมิตตาเถรี และพระปิลินทวัจฉะ ได้รับการต้อนรับอย่างยิ่งใหญ่ จากชาวลังกา พระนางอนุลาเทวี และเหล่าสตรีชาวลังกาจำนวนมาก ได้เข้ารับการอุปสมบทเป็นภิกษุณีสงฆ์ นับเป็นการสถาปนาพระพุทธศาสนา ให้ดำรงมั่นคงในลังกาทวีปอย่างสมบูรณ์

บทบาทของพระปิลินทวัจฉะในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา

หลังจากเสร็จสิ้นภารกิจสำคัญ พระปิลินทวัจฉะมิได้เดินทางกลับชมพูทวีป แต่ท่านได้เลือกที่จะอยู่จำพรรษา ณ ลังกาทวีป เพื่อช่วยเผยแผ่พระพุทธศาสนา โดยท่านได้เดินทางไปทั่วทุกสารทิศ สั่งสอนพระธรรมเทศนา แก่ประชาชนทุกหมู่เหล่า โดยไม่เลือกชนชั้นวรรณะ ด้วยความเมตตาและความเสียสละ ทำให้ท่านเป็นที่เคารพรัก ของชาวลังกาเป็นอย่างมาก

Fun Fact: ทราบหรือไม่ว่า มีการค้นพบโบราณสถาน ที่เชื่อกันว่าเป็นสถานที่ ซึ่งพระปิลินทวัจฉะ เคยใช้เป็นที่พำนัก และเผยแผ่พระพุทธศาสนา หลายแห่งในศรีลังกา เช่น ที่บริเวณเชิงเขามิหินตเล ซึ่งเป็นที่ตั้งของวัด และศาสนสถานเก่าแก่ นับเป็นหลักฐานยืนยัน ถึงการดำรงอยู่ และอิทธิพลของท่าน ที่มีต่อพุทธศาสนา ในศรีลังกาได้เป็นอย่างดี

มรดกธรรมที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน

แม้เวลาจะผ่านไปกว่า 2,000 ปี แต่คุณูปการของพระปิลินทวัจฉะ ต่อพุทธศาสนาในศรีลังกา ยังคงได้รับการจดจำ และสืบทอดมาจนถึงทุกวันนี้ ท่านคือผู้มีส่วนสำคัญ ในการวางรากฐาน ให้พุทธศาสนานิกายเถรวาท หยั่งรากลึก และเจริญรุ่งเรือง ในดินแดนลังกา โดยเฉพาะอย่างยิ่งบทบาท ในการเผยแผ่พระธรรม แก่ประชาชนทั่วไป โดยไม่แบ่งแยก ชนชั้นวรรณะ ส่งผลให้พุทธศาสนา กลายเป็นศาสนา ที่ผูกพันกับวิถีชีวิต ของชาวศรีลังกา มาอย่างยาวนาน

บทสรุป

พระปิลินทวัจฉะ คือพระสงฆ์ ผู้เป็นแบบอย่าง แห่งความเสียสละ และอุทิศตน เพื่อพระพุทธศาสนา อย่างแท้จริง ท่านคือหนึ่งในฟันเฟืองสำคัญ ที่ทำให้พระพุทธศาสนา คงอยู่ และเผยแผ่ไปทั่วโลก ดังเช่นที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน

#พระปิลินทวัจฉะ #ศรีลังกา #พุทธศาสนา #ประวัติศาสตร์