ความจริงหรือแค่เรื่องเล่า? ถอดรหัสความเชื่อ "สมองเสื่อมตามวัย" กับการสูญเสียเซลล์สมอง 85,000 เซลล์ต่อวัน

เชื่อว่าหลายคนคงเคยได้ยินประโยคสุดคลาสสิกที่ว่า “ยิ่งแก่ ยิ่งหลง” หรือ “สมองคนเราก็เหมือนกราฟ ต้นกราฟก็เรียนรู้ พอถึงจุดสูงสุดก็คงที่ สุดท้ายก็ดิ่งลง” ซึ่งเป็นความเชื่อที่ถูกปลูกฝังกันมาอย่างยาวนานว่า เมื่ออายุมากขึ้น สมองของคนเราก็จะเสื่อมถอยลงไปตามกาลเวลา พร้อมกับความเชื่อที่ว่า สมองของคนเราจะสูญเสียเซลล์ประสาทสมองไปวันละ 85,000 เซลล์ ฟังดูแล้วชวนให้กังวลไม่น้อยเลยทีเดียว แต่ความเชื่อนี้จะเป็นเรื่องจริงหรือเป็นเพียงแค่เรื่องเล่าที่บอกต่อกันมา? บทความนี้จะพาคุณไปหาคำตอบพร้อมกับไขความลับเกี่ยวกับการทำงานของสมอง รวมถึงวิธีการดูแลสมองให้แข็งแรงไปพร้อมๆ กัน

ไขความลับ “เซลล์สมอง” กับความจริงที่ควรรู้

ก่อนอื่นเรามาทำความรู้จักกับ “เซลล์สมอง” กันก่อน เซลล์สมองหรือที่เรียกอย่างเป็นทางการว่า “เซลล์ประสาท” เป็นเซลล์ที่ทำหน้าที่ส่งสัญญาณประสาท ซึ่งมีบทบาทสำคัญอย่างมาก ต่อความคิด ความรู้สึก การเรียนรู้ ความจำ รวมไปถึงการควบคุมการทำงานของอวัยวะต่างๆ ในร่างกาย โดยสมองของมนุษย์เรามีเซลล์ประสาทอยู่ประมาณ 86,000 ล้านเซลล์

ถอดรหัสความเชื่อ “สมองเสื่อมตามวัย”

สำหรับความเชื่อที่ว่า คนเราจะสูญเสียเซลล์สมองไปวันละ 85,000 เซลล์ นั้นเป็นข้อมูลที่ “ไม่ถูกต้อง” แม้จะเป็นความจริงที่ว่า เมื่ออายุมากขึ้น จำนวนเซลล์ประสาทในสมองของคนเรา จะมีแนวโน้มลดลง แต่ไม่ได้หมายความว่าเราจะสูญเสียเซลล์สมองไปมากขนาดนั้น จากงานวิจัยหลายชิ้นชี้ให้เห็นว่า การลดลงของเซลล์สมองในแต่ละวันนั้นเป็น “จำนวนที่น้อยมาก” และไม่ได้ส่งผลกระทบต่อการทำงานของสมองโดยรวมแต่อย่างใด

แล้วอะไรคือสาเหตุที่ทำให้ “สมองเสื่อม”?

ปัจจัยที่ส่งผลต่อการทำงานของสมองและอาจนำไปสู่ภาวะสมองเสื่อมมีหลายปัจจัย ไม่ได้มีเพียงแค่เรื่องของอายุที่มากขึ้นเท่านั้น เช่น

• พันธุกรรม
• โรคประจำตัว เช่น โรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน โรคหัวใจและหลอดเลือด
• พฤติกรรมการใช้ชีวิต เช่น การสูบบุหรี่ การดื่มแอลกอฮอล์ การนอนหลับไม่เพียงพอ ขาดการออกกำลังกาย
• ความเครียด
• การได้รับบาดเจ็บที่สมอง

ดูแลสมองให้แข็งแรง ชะลอความเสื่อม

แม้ว่าเราจะไม่สามารถหยุดยั้งเวลาหรือปัจจัยทางพันธุกรรมได้ แต่เราสามารถชะลอความเสื่อมของสมองได้ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน ดังนี้

หัวข้อ	วิธีปฏิบัติ
การรับประทานอาหาร	เลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ต่อสมอง เช่น ผัก ผลไม้ ปลาที่มีไขมันดี ธัญพืชไม่ขัดสี
การออกกำลังกาย	ควรออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ อย่างน้อย 30 นาทีต่อวัน
การฝึกสมอง	ฝึกสมองเป็นประจำ เช่น อ่านหนังสือ เล่นเกมฝึกสมอง เรียนรู้สิ่งใหม่ๆ
การพักผ่อน	นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพออย่างน้อย 7-8 ชั่วโมงต่อคืน
การจัดการความเครียด	ฝึกจัดการกับความเครียด เช่น การทำสมาธิ การฝึกหายใจ การทำกิจกรรมที่ชอบ

เห็นได้ว่าเรื่องของ “สมอง” เป็นเรื่องใกล้ตัวที่เราไม่ควรมองข้าม การดูแลสุขภาพสมองเป็นสิ่งที่เราสามารถเริ่มต้นได้ตั้งแต่วันนี้ เพื่อให้สมองของเราสามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพและอยู่กับเราไปอีกนานแสนนาน

#สุขภาพ #สมอง #ความจำ #ดูแลตัวเอง