คุณเคยรู้สึกขนลุกหรือขยะแขยงเมื่อเห็นภาพของรังผึ้ง รูบนฝักบัว หรือแม้กระทั่งรูขุมขนบนผิวหนังที่ถูกขยายหรือไม่? ถ้าใช่ คุณไม่ได้อยู่คนเดียว ปรากฏการณ์นี้เรียกว่า "Trypophobia" ซึ่งเป็นความกลัวหรือความรู้สึกขยะแขยงต่อการมองเห็นกลุ่มของรูหรือวงกลมที่รวมตัวกันอย่างใกล้ชิด
แม้ว่า Trypophobia จะไม่ถูกจัดว่าเป็นโรคทางจิตเวชอย่างเป็นทางการในคู่มือการวินิจฉัยและสถิติสำหรับความผิดปกติทางจิตใจ (DSM-5) แต่นักวิจัยพบว่า Trypophobia ส่งผลกระทบต่อผู้คนจำนวนมากทั่วโลก งานวิจัยในปี 2013 ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Psychological Science พบว่าภาพที่กระตุ้นให้เกิด Trypophobia นั้นกระตุ้นการตอบสนองทางสรีรวิทยาที่คล้ายกับที่เห็นในความกลัวและความรังเกียจ เช่น อัตราการเต้นของหัวใจและการนำไฟฟ้าของผิวหนังที่เพิ่มขึ้น
สาเหตุของ Trypophobia
ยังไม่มีคำตอบที่แน่ชัดว่าทำไมบางคนถึงเกิด Trypophobia แต่นักวิทยาศาสตร์ได้เสนอทฤษฎีที่เป็นไปได้หลายประการ ได้แก่:
- การเชื่อมโยงทางวิวัฒนาการ: นักวิจัยบางคนเชื่อว่า Trypophobia อาจเป็นการตอบสนองต่อสิ่งเร้าที่เชื่อมโยงกับอันตรายหรือโรคภัยไข้เจ็บในอดีตของมนุษย์ เช่น สัตว์มีพิษ พืชมีพิษ หรือแม้กระทั่งโรคผิวหนังบางชนิดที่ปรากฏเป็นกลุ่มของรูหรือรอยกระแทก
- การประมวลผลภาพ: ทฤษฎีอีกประการหนึ่งชี้ให้เห็นว่า Trypophobia อาจเกิดจากความผิดปกติในการประมวลผลภาพในสมอง ภาพที่มีรูปแบบซ้ำๆ เช่น กลุ่มของรู อาจทำให้เกิดการทำงานหนักเกินไปในส่วนหนึ่งของสมองที่รับผิดชอบในการประมวลผลภาพ ซึ่งนำไปสู่อาการไม่สบาย
- การเรียนรู้และประสบการณ์ส่วนตัว: เช่นเดียวกับความกลัวและความหวาดกลัวอื่นๆ Trypophobia อาจพัฒนาขึ้นจากประสบการณ์ในอดีตที่ไม่พึงประสงค์หรือกระทบกระเทือนจิตใจที่เกี่ยวข้องกับกลุ่มของรู ตัวอย่างเช่น คนๆ หนึ่งอาจพัฒนา Trypophobia หลังจากมีประสบการณ์ที่ไม่ดีกับรังผึ้งหรือฝักบัวที่เต็มไปด้วยเชื้อรา
ผลกระทบของ Trypophobia
สำหรับบางคน Trypophobia อาจเป็นเพียงเรื่องรำคาญเล็กน้อยที่ทำให้พวกเขารู้สึกไม่สบายใจเมื่อเห็นภาพบางภาพ อย่างไรก็ตาม สำหรับบางคน Trypophobia อาจส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อชีวิตประจำวันของพวกเขา
อาการของ Trypophobia อาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล แต่อาจรวมถึง:
- รู้สึกขนลุก
- รู้สึกขยะแขยง
- รู้สึกคัน
- เหงื่อออก
- วิงเวียนศีรษะ
- หายใจลำบาก
- คลื่นไส้
- ตื่นตระหนก
ในกรณีที่รุนแรง Trypophobia อาจนำไปสู่ การหลีกเลี่ยงสถานการณ์หรือสิ่งของที่กระตุ้น เช่น การหลีกเลี่ยงการอาบน้ำฝักบัว การดูรายการทำอาหารบางรายการ หรือแม้กระทั่งการออกไปข้างนอกในธรรมชาติ
การรักษา Trypophobia
หาก Trypophobia ส่งผลกระทบต่อชีวิตของคุณ มีวิธีการรักษาหลายอย่างที่สามารถช่วยได้:
- การบำบัดด้วยความคิดและพฤติกรรม (CBT): CBT เป็นรูปแบบหนึ่งของการบำบัดด้วยการพูดคุยที่สามารถช่วยให้คุณระบุและเปลี่ยนแปลงรูปแบบความคิดและพฤติกรรมเชิงลบที่นำไปสู่อาการของคุณ ในบริบทของ Trypophobia CBT อาจเกี่ยวข้องกับการสัมผัสกับสิ่งกระตุ้นที่ก่อให้เกิดความกลัวอย่างค่อยเป็นค่อยไป (เช่น ภาพของกลุ่มของรู) ในขณะที่เรียนรู้เทคนิคการรับมือเพื่อจัดการกับความวิตกกังวลของคุณ
- เทคนิคการผ่อนคลาย: การฝึกเทคนิคการผ่อนคลาย เช่น การหายใจลึกๆ การฝึกสติ และการผ่อนคลายกล้ามเนื้อแบบก้าวหน้า สามารถช่วยลดความวิตกกังวลและความรู้สึกไม่สบายทางร่างกายที่เกี่ยวข้องกับ Trypophobia
- ยา: ในบางกรณี แพทย์ของคุณอาจสั่งจ่ายยา เช่น ยาแก้ซึมเศร้าหรือยาแก้กังวล เพื่อช่วยจัด อาการของคุณ อย่างไรก็ตาม มักใช้ยาร่วมกับการบำบัดด้วยการพูดคุย
ข้อเท็จจริงที่น่าสนใจเกี่ยวกับ Trypophobia
- คำว่า "Trypophobia" ถูกสร้างขึ้นในปี 2005 บนฟอรัมอินเทอร์เน็ต
- นักวิจัยบางคนเชื่อว่า Trypophobia อาจแพร่หลายในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย
- บางคนรายงานว่ามีอาการ Trypophobia รุนแรงขึ้นเมื่อพวกเขาเหนื่อย เครียด หรือรู้สึกไม่สบาย
สถิติเกี่ยวกับ Trypophobia
แม้ว่าจะไม่ใช่การวินิจฉัยอย่างเป็นทางการ แต่ Trypophobia เชื่อว่าส่งผลกระทบต่อผู้คนจำนวนมาก
| แหล่งที่มา | สถิติ |
|---|---|
| งานวิจัยปี 2013 ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Psychological Science | 16% ของผู้เข้าร่วมรายงานว่ามีอาการ Trypophobia ในระดับปานกลางถึงรุนแรง |
| แบบสำรวจออนไลน์ปี 2016 ของผู้คนกว่า 2,000 คน | 11% ของผู้ตอบแบบสอบถามรายงานว่ามีอาการ Trypophobia |
เป็นสิ่งสำคัญที่ควรทราบว่าสถิตินี้เป็นเพียงการประมาณการ และอุบัติการณ์ที่แท้จริงของ Trypophobia อาจสูงขึ้นหรือต่ำลง
#Trypophobia #ความกลัวรู #สุขภาพจิต #วิทยาศาสตร์