หลายๆ คนคงเคยมีประสบการณ์ที่ต้องกลั้นปัสสาวะเอาไว้ ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลใดก็ตาม บางครั้งอาจเป็นเพราะความเร่งรีบในการทำงาน การเดินทางไกล หรือแม้แต่ความเขินอาย แต่รู้หรือไม่ว่า พฤติกรรมการกลั้นปัสสาวะบ่อยๆ นั้น อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพไตและกระเพาะปัสสาวะได้มากกว่าที่คิด
กลไกการทำงานของระบบทางเดินปัสสาวะ
ก่อนอื่น เรามาทำความเข้าใจกับกลไกการทำงานของระบบทางเดินปัสสาวะกันก่อน ไตของเรามีหน้าที่กรองของเสียและน้ำส่วนเกินออกจากเลือด แล้วส่งต่อมาที่กระเพาะปัสสาวะ ซึ่งเป็นอวัยวะที่ทำหน้าที่เก็บปัสสาวะ โดยปกติแล้ว กระเพาะปัสสาวะของผู้ใหญ่สามารถบรรจุปัสสาวะได้ประมาณ 500-600 มิลลิลิตร เมื่อปริมาณปัสสาวะถึงระดับหนึ่ง เราจะรู้สึกปวดปัสสาวะ ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนให้เราไปขับปัสสาวะออกจากร่างกาย
ผลกระทบของการกลั้นปัสสาวะ
เมื่อเรากลั้นปัสสาวะบ่อยๆ กระเพาะปัสสาวะจะถูกยืดขยายออกไปเรื่อยๆ ในระยะยาวอาจทำให้กล้ามเนื้อกระเพาะปัสสาวะอ่อนแอลง ส่งผลให้ควบคุมการขับถ่ายปัสสาวะได้ยากขึ้น อาจเกิดภาวะกลั้นปัสสาวะไม่อยู่ ปัสสาวะเล็ด หรือต้องเบ่งปัสสาวะ นอกจากนี้ การกลั้นปัสสาวะยังเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคต่างๆ ดังนี้
- กระเพาะปัสสาวะอักเสบ: การกลั้นปัสสาวะเป็นเวลานาน ทำให้เชื้อแบคทีเรียในปัสสาวะมีเวลาเจริญเติบโตและก่อให้เกิดการติดเชื้อได้ง่ายขึ้น
- นิ่วในกระเพาะปัสสาวะ: การกลั้นปัสสาวะทำให้แร่ธาตุในปัสสาวะตกตะกอน และจับตัวกันเป็นก้อนนิ่วได้ง่ายขึ้น
- ไตวาย: ในกรณีที่รุนแรง การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะอาจลุกลามไปถึงไต ส่งผลให้ไตทำงานผิดปกติได้
งานวิจัยและสถิติที่น่าสนใจ
งานวิจัยจาก The Journal of Urology พบว่า ผู้ที่กลั้นปัสสาวะเป็นประจำ มีโอกาสเกิดภาวะกระเพาะปัสสาวะบีบตัวเกินกว่าปกติ (Overactive bladder) มากกว่าผู้ที่ไม่กลั้นปัสสาวะถึง 2 เท่า โดยภาวะนี้จะทำให้ผู้ป่วยปวดปัสสาวะบ่อย ปวดปัสสาวะกะทันหัน และอาจมีอาการกลั้นปัสสาวะไม่อยู่ร่วมด้วย
นอกจากนี้ ข้อมูลทางสถิติจาก National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK) พบว่า ผู้หญิงมีแนวโน้มที่จะประสบปัญหาเกี่ยวกับระบบทางเดินปัสสาวะ รวมถึงผลกระทบจากการกลั้นปัสสาวะบ่อยๆ มากกว่าผู้ชาย เนื่องจากโดยธรรมชาติแล้ว ท่อปัสสาวะของผู้หญิงจะสั้นกว่าผู้ชาย จึงทำให้เชื้อโรคสามารถเข้าสู่กระเพาะปัสสาวะได้ง่ายกว่า
วิธีดูแลสุขภาพไตและกระเพาะปัสสาวะ
การดูแลสุขภาพไตและกระเพาะปัสสาวะสามารถทำได้ง่ายๆ ดังนี้
- ดื่มน้ำให้เพียงพอ ประมาณ 6-8 แก้วต่อวัน
- ไม่ควรกลั้นปัสสาวะเป็นเวลานาน ควรหาโอกาสเข้าห้องน้ำเมื่อรู้สึกปวด
- รักษาความสะอาดบริเวณอวัยวะเพศ
- หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์และคาเฟอีน
- รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่
- ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
Fun Fact
รู้หรือไม่ว่า ปัสสาวะของคนเรามีส่วนประกอบของน้ำถึง 95% นอกจากนี้ ปัสสาวะยังสามารถบอกถึงสภาวะสุขภาพของเราได้อีกด้วย เช่น ปัสสาวะมีสีเหลืองเข้ม อาจบ่งบอกถึงภาวะขาดน้ำ หรือปัสสาวะมีกลิ่นแรงผิดปกติ อาจบ่งบอกถึงการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ
บทสรุป
การกลั้นปัสสาวะบ่อยๆ อาจดูเหมือนเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่ในระยะยาวอาจส่งผลเสียต่อสุขภาพไตและกระเพาะปัสสาวะได้ ดังนั้น เราควรใส่ใจและดูแลสุขภาพระบบทางเดินปัสสาวะ โดยการดื่มน้ำให้เพียงพอ ไม่กลั้นปัสสาวะเป็นเวลานาน รวมถึงปฏิบัติตามคำแนะนำในการดูแลสุขภาพที่กล่าวไปข้างต้น เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดโรคภัยไข้เจ็บต่างๆ ตามมาในภายหลัง
#สุขภาพ #ไต #กระเพาะปัสสาวะ #ปัสสาวะ