เมื่อพูดถึง "เลือด" หลายคนคงนึกถึงของเหลวสีแดงสดใสที่หล่อเลี้ยงร่างกาย ทำหน้าที่ลำเลียงออกซิเจนและสารอาหารไปยังเซลล์ต่างๆ ทั่วร่างกาย แต่รู้หรือไม่ว่าเลือดที่เรารู้จักนั้น ประกอบไปด้วยส่วนประกอบสำคัญมากมาย โดยหนึ่งในนั้นคือ "พลาสมา" (Plasma) ของเหลวใสที่แทรกตัวอยู่ระหว่างเม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาว และเกล็ดเลือด ทำหน้าที่เป็นเสมือน "แม่น้ำ" ที่คอยพัดพาสิ่งต่างๆ ไปหล่อเลี้ยงเซลล์
แม้พลาสมาจะมีลักษณะเป็นของเหลวใส คิดเป็นสัดส่วนราว 55% ของเลือดทั้งหมด แต่กลับมีบทบาทสำคัญมากกว่าแค่การเป็น "ตัวทำละลาย" โดยภายในพลาสมาประกอบไปด้วยน้ำเป็นส่วนประกอบหลัก คิดเป็นประมาณ 92% ที่เหลือประกอบไปด้วยโปรตีนที่สำคัญ เช่น อัลบูมิน (Albumin), กลอบูลิน (Globulin) และ ไฟบริโนเจน (Fibrinogen) รวมถึงสารสำคัญอื่น ๆ อีกมากมาย เช่น ฮอร์โมน เอนไซม์ น้ำตาลกลูโคส ไขมัน วิตามิน เกลือแร่ แก๊ส และของเสียจากการเผาผลาญ
มากกว่าแค่ตัวทำละลาย: บทบาทอันหลากหลายของพลาสมา
บทบาทของพลาสมาไม่ได้จำกัดเพียงแค่การเป็นตัวทำละลาย เพื่อช่วยในการลำเลียงเซลล์เม็ดเลือดและสารต่างๆ เท่านั้น แต่ยังมีหน้าที่สำคัญที่ช่วยให้ร่างกายดำเนินไปได้อย่างปกติ ดังนี้
- รักษาสมดุลของเหลวในร่างกาย: พลาสมาช่วยรักษาปริมาณของเหลวภายในและภายนอกเซลล์ให้สมดุล ซึ่งส่งผลต่อความดันโลหิตและการทำงานของอวัยวะต่างๆ
- ช่วยในการแข็งตัวของเลือด: ภายในพลาสมามีโปรตีนที่สำคัญอย่างไฟบริโนเจน ซึ่งมีบทบาทสำคัญในกระบวนการแข็งตัวของเลือด ช่วยป้องกันการเสียเลือดเมื่อเกิดบาดแผล
- เสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกัน: พลาสมามีสารแอนติบอดีหรือภูมิคุ้มกันที่ช่วยต่อสู้กับเชื้อโรค ไวรัส และสิ่งแปลกปลอมต่างๆ ที่เข้าสู่ร่างกาย
- ขนส่งสารอาหารและของเสีย: พลาสมาทำหน้าที่เป็นเหมือนพาหนะ ที่ช่วยลำเลียงสารอาหาร ฮอร์โมน และออกซิเจนไปยังเซลล์ต่างๆ พร้อมทั้งนำของเสียจากการเผาผลาญไปกำจัดออกจากร่างกาย
- รักษาสมดุลกรด-เบส: พลาสมาช่วยรักษาสมดุลความเป็นกรด-ด่างในเลือด ซึ่งส่งผลต่อการทำงานของเซลล์และอวัยวะต่างๆ
พลาสมา: ความสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม
จะเห็นได้ว่าพลาสมามีบทบาทสำคัญอย่างมากต่อการทำงานของร่างกาย ไม่ว่าจะเป็นการรักษาสมดุล ลำเลียงสารอาหาร เสริมสร้างภูมิคุ้มกัน ไปจนถึงการกำจัดของเสีย ดังนั้นการดูแลสุขภาพให้แข็งแรงอยู่เสมอ จึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยให้ร่างกายผลิตพลาสมาได้อย่างเพียงพอ และทำหน้าที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
นอกจากนี้ พลาสมายังถูกนำไปใช้ประโยชน์ทางการแพทย์อย่างแพร่หลาย เช่น การถ่ายพลาสมา (Plasma Transfusion) เพื่อรักษาผู้ป่วยที่มีภาวะเลือดออกรุนแรง ผู้ป่วยโรคตับ โรคไต รวมถึงใช้ในการผลิตยาและวัคซีนต่างๆ
| ส่วนประกอบ | สัดส่วน |
|---|---|
| น้ำ | 92% |
| โปรตีน | 7% |
| สารอื่นๆ (เช่น ฮอร์โมน, เกลือแร่) | 1% |
Fun Fact: รู้หรือไม่ว่า พลาสมาของคนเรามีสีเหลืองอ่อน
ซึ่งเกิดจากสารบิลิรูบิน (Bilirubin)
ที่เป็นผลผลิตจากการสลายตัวของฮีโมโกลบินในเม็ดเลือดแดง
#พลาสมา #เลือด #สุขภาพ #ร่างกาย