ปลาแลมป์เพรย์ (Lamprey) คือ ปลากระดูกอ่อนที่ไร้ขากรรไกร จัดอยู่ในชั้น Cyclostomata และอันดับ Petromyzontiformes พวกมันมีรูปร่างคล้ายปลาไหล ลำตัวยาว ผิวหนังลื่น ไม่มีเกล็ด ลักษณะเด่นของปลาแลมป์เพรย์คือ ปouth berbentuk corong ที่เต็มไปด้วยฟันแหลคม และลิ้นที่มีลักษณะเป็น rasp เอาไว้สำหรับดูดเลือดเหยื่อ
ปลาแลมป์เพรย์ ถือเป็นสัตว์ดึกดำบรรพ์ที่มีชีวิต จากหลักฐานฟอสซิลพบว่า ปลาแลมป์เพรย์มีชีวิตอยู่บนโลกนี้มานานกว่า 360 ล้านปี พวกมันมีวิวัฒนาการน้อยมากเมื่อเทียบกับปลาชนิดอื่นๆ โดยยังคงลักษณะหลายอย่างของบรรพบุรุษเอาไว้
ลักษณะทางกายภาพ
ปลาแลมป์เพรย์ มีขนาดและสีสันแตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับชนิดและแหล่งที่อยู่อาศัย โดยทั่วไปมีขนาดตั้งแต่ 13 - 100 เซนติเมตร ลำตัวด้านหลังมักมีสีเทา น้ำตาล หรือเขียวมะ橄榄 ส่วนท้องมีสีอ่อนกว่า
- ตา: มีดวงตาขนาดใหญ่ 1 คู่ สามารถมองเห็นได้ดี
- ช่องเหงือก: มีช่องเหงือก 7 คู่ เรียงตัวอยู่ด้านข้างของหัว
- ครีบ: มีครีบหลัง 1-2 ครีบ และครีบหาง
- ฟัน: ฟันแหลมคมจำนวนมาก เรียงตัวเป็นวงกลมอยู่ภายในปาก
- ลิ้น: ลิ้นมีลักษณะเป็น rasp มีฟันแหลมคมใช้สำหรับขูดผิวหนังเหยื่อ
วงจรชีวิตและการสืบพันธุ์
ปลาแลมป์เพรย์ มีวงจรชีวิตที่น่าสนใจ โดยแบ่งออกเป็น 2 ระยะหลักๆ คือ
- ระยะตัวอ่อน (Ammocoete larvae): หลังจากฟักออกจากไข่ ตัวอ่อนปลาแลมป์เพรย์ จะมีลักษณะแตกต่างจากตัวเต็มวัยอย่างสิ้นเชิง พวกมันมีลักษณะคล้ายหนอน ตาฝังอยู่ใต้ผิวหนัง อาศัยอยู่ในโคลนและทราย กินอินทรียสารและแพลงก์ตอนเป็นอาหาร ระยะตัวอ่อนใช้เวลานาน 3-7 ปี
- ระยะตัวเต็มวัย: เมื่อเข้าสู่ระยะตัวเต็มวัย ปลาแลมป์เพรย์จะเปลี่ยนรูปร่าง ดวงตาพัฒนาขึ้น มีปากแบบดูด และฟันแหลมคม พวกมันจะอพยพไปยังทะเลสาบหรือมหาสมุทร เพื่อหาอาหาร โดยการดูดเลือดปลาอื่นๆ เช่น ปลาแซลมอน ปลาเทราต์ ปลาค็อด เป็นต้น
ปลาแลมป์เพรย์จะผสมพันธุ์เพียงครั้งเดียวในชีวิต หลังจากวางไข่แล้ว ปลาแลมป์เพรย์ทั้งตัวผู้และตัวเมียจะตาย ไข่จะฟักเป็นตัวอ่อนภายใน 2 สัปดาห์ และวงจรชีวิตจะเริ่มต้นขึ้นใหม่
การกระจายพันธุ์และถิ่นที่อยู่
ปลาแลมป์เพรย์ พบได้ทั้งในเขตอบอุ่นและเขตหนาว ทั้งในน้ำจืด น้ำกร่อย และทะเล พวกมันอาศัยอยู่ในแม่น้ำ ทะเลสาบ ลำธาร และมหาสมุทร บางชนิดเป็นปลาน้ำจืดตลอดชีวิต ในขณะที่บางชนิดอพยพไปมาระหว่างน้ำจืดและน้ำเค็ม เช่น ปลาแลมป์เพรย์ทะเล (Sea lamprey) จะอาศัยอยู่ในมหาสมุทรแอตแลนติก แต่จะอพยพเข้าไปวางไข่ในแม่น้ำ
| ชนิด | แหล่งที่พบ |
|---|---|
| ปลาแลมป์เพรย์ทะเล (Sea lamprey) | มหาสมุทรแอตแลนติกเหนือ |
| ปลาแลมป์เพรย์แปซิฟิก (Pacific lamprey) | มหาสมุทรแปซิฟิกเหนือ |
| ปลาแลมป์เพรย์แม่น้ำ (River lamprey) | แม่น้ำในยุโรปและอเมริกาเหนือ |
ความสำคัญต่อระบบนิเวศ
แม้ว่าปลาแลมป์เพรย์จะเป็นสัตว์ที่ดูน่ากลัว แต่พวกมันก็มีบทบาทสำคัญในระบบนิเวศ โดยเป็นทั้งผู้ล่าและเหยื่อในห่วงโซ่อาหาร
- ผู้ล่า: ปลาแลมป์เพรย์ ช่วยควบคุมประชากรปลาอื่นๆ ไม่ให้มีมากเกินไป
- เหยื่อ: ปลาแลมป์เพรย์ เป็นอาหารของปลาขนาดใหญ่ นก และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมบางชนิด
- แหล่งอาหาร: ในบางพื้นที่ ปลาแลมป์เพรย์ เป็นแหล่งอาหารของมนุษย์
Fun Fact
- เลือดของปลาแลมป์เพรย์มีสารประกอบที่ป้องกันการแข็งตัวของเลือด ซึ่งนักวิทยาศาสตร์กำลังศึกษาเพื่อนำมาประยุกต์ใช้ทางการแพทย์
- ปลาแลมป์เพรย์สามารถดูดเลือดเหยื่อได้มากถึง 40% ของน้ำหนักตัว
- ปลาแลมป์เพรย์บางชนิด เช่น ปลาแลมป์เพรย์ بروค (Brook lamprey) ไม่กินเลือด พวกมันจะไม่กินอาหารเลยในระยะตัวเต็มวัย และมีชีวิตอยู่ได้เพียงไม่กี่สัปดาห์เท่านั้น เพื่อผสมพันธุ์และวางไข่
#ปลาแลมป์เพรย์ #สัตว์ดึกดำบรรพ์ #ปลาไม่มีขากรรไกร #วงจรชีวิตปลา