ในชีวิตประจำวันของเรา เราพบเจอและสัมผัสกับวัสดุมากมายหลากหลายชนิด แต่รู้หรือไม่ว่า วัสดุหลายชนิดที่อยู่รอบตัวเรานั้น ล้วนแล้วแต่สร้างขึ้นมาจาก "พอลิเมอร์" บทความนี้นำพาทุกคนไปรู้จักกับพอลิเมอร์ ตั้งแต่ความหมาย ประเภท ไปจนถึงประโยชน์อันน่าทึ่งที่แฝงอยู่ในชีวิตประจำวันของเรา
พอลิเมอร์คืออะไร?
พอลิเมอร์ คือ สารประกอบโมเลกุลขนาดใหญ่ เกิดจากโมเลกุลขนาดเล็กจำนวนมากมายมารวมตัวกันเป็นสายโซ่ยาว เปรียบเสมือนการนำลูกปัดจำนวนมากมาเรียงร้อยต่อกันเป็นสร้อยคอ โดยลูกปัดแต่ละเม็ดเปรียบเหมือนกับ "มอนอเมอร์" ซึ่งเป็นหน่วยย่อยที่สุดของพอลิเมอร์ มอนอเมอร์เหล่านี้จะเชื่อมต่อกันด้วยพันธะเคมี เกิดเป็นสายโซ่โมเลกุลขนาดใหญ่ นั่นคือ "พอลิเมอร์" นั่นเอง
ประเภทของพอลิเมอร์
เราสามารถแบ่งประเภทของพอลิเมอร์ออกเป็น 2 ประเภทหลักๆ ตามแหล่งที่มา ดังนี้
- พอลิเมอร์ธรรมชาติ คือ พอลิเมอร์ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ เช่น เซลลูโลสในพืช โปรตีนในร่างกาย ยางธรรมชาติ ขนสัตว์ ไหม เป็นต้น
- พอลิเมอร์สังเคราะห์ คือ พอลิเมอร์ที่มนุษย์สังเคราะห์ขึ้น โดยนำมอนอเมอร์จากธรรมชาติ เช่น น้ำมันปิโตรเลียม ถ่านหิน ก๊าซธรรมชาติ มาผ่านกระบวนการทางเคมี ตัวอย่างพอลิเมอร์สังเคราะห์ เช่น พลาสติก ยางสังเคราะห์ เส้นใยสังเคราะห์ เป็นต้น
ประโยชน์ของพอลิเมอร์ในชีวิตประจำวัน
พอลิเมอร์มีบทบาทสำคัญในชีวิตประจำวันของเราอย่างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง "พอลิเมอร์สังเคราะห์" ที่ถูกนำมาใช้ผลิตเป็นวัสดุต่างๆ เพื่อตอบสนองความต้องการของมนุษย์ในด้านต่างๆ ยกตัวอย่าง เช่น
| ประเภทของพอลิเมอร์ | ตัวอย่าง | ประโยชน์ |
|---|---|---|
| พลาสติก | ขวดน้ำ ถุงพลาสติก กล่องบรรจุภัณฑ์ ของเล่นเด็ก |
- มีน้ำหนักเบา สะดวกต่อการใช้งาน - ราคาถูก - กันน้ำได้ดี - ป้องกันการกระแทกได้ |
| ยาง | ยางรถยนต์ ยางลบ ถุงมือยาง สายยาง |
- มีความยืดหยุ่นสูง - ทนทานต่อแรงดึง แรงกด และแรงกระแทก - กันน้ำได้ดี |
| เส้นใย | เสื้อผ้า พรม เชือก เบาะ |
- มีความเหนียว ทนทาน - ย้อมสีได้ง่าย - บางชนิดมีคุณสมบัติพิเศษ เช่น กันไฟ กันน้ำ |
นอกจากนี้ พอลิเมอร์ยังมีบทบาทสำคัญในวงการแพทย์ เช่น การผลิตอวัยวะเทียม การผลิตยา การผลิตวัสดุทางการแพทย์ต่างๆ รวมถึงในวงการอุตสาหกรรม เช่น อุตสาหกรรมรถยนต์ อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ เป็นต้น
Fun Fact เกี่ยวกับพอลิเมอร์
- รู้หรือไม่ว่า พลาสติกชนิดหนึ่งที่เรียกว่า "พอลิเอทิลีน" (PE) ถูกนำมาใช้ผลิตถุงพลาสติกที่เราใช้กันทั่วไป แต่รู้หรือไม่ว่า ถุงพลาสติก 1 ใบ ใช้เวลานานกว่า 450 ปี ในการย่อยสลาย ดังนั้น เราจึงควรใช้ถุงผ้าแทนถุงพลาสติก เพื่อลดปริมาณขยะและรักษาสิ่งแวดล้อม
- เส้นใยไนลอน ที่ถูกนำมาใช้ทำเสื้อผ้า ถุงเท้า ถูกค้นพบโดยบังเอิญในปี ค.ศ. 1935 โดยนักวิทยาศาสตร์ชาวอเมริกัน ชื่อว่า วอลเลซ คาร์โรเทอร์ส โดยไนลอนเป็นเส้นใยสังเคราะห์ชนิดแรกของโลก และถูกนำมาใช้ทดแทนเส้นใยธรรมชาติ เช่น ไหม อย่างแพร่หลาย
บทสรุป
พอลิเมอร์เป็นวัสดุที่มีความสำคัญต่อชีวิตประจำวันของเราเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งพอลิเมอร์สังเคราะห์ ที่ถูกนำมาใช้ผลิตเป็นวัสดุต่างๆ เพื่อตอบสนองความต้องการของมนุษย์ในด้านต่างๆ อย่างไรก็ตาม เราควรตระหนักถึงผลกระทบของพอลิเมอร์ที่มีต่อสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะอย่างยิ่งปัญหาขยะพลาสติก และควรใช้พอลิเมอร์อย่างรู้คุณค่า เพื่อการอยู่ร่วมกันอย่างยั่งยืนระหว่างมนุษย์กับสิ่งแวดล้อม
#พอลิเมอร์ #พลาสติก #วิทยาศาสตร์ #ชีวิตประจำวัน